Sağlık Rehberi
ANAL FİSSÜR
💡 Tedavi için erken müdahale önemlidir.
Anal fissür, anüs (makat) bölgesindeki deride ve mukozada oluşan yırtık veya çatlaktır. Görünüş olarak küçük olmasına karşın verdiği rahatsızlık çok belirgindir. İlk bir aylık dönemdeki yırtıklara “akut anal fissür”, daha uzun süreli ve meme (şişlik) yapmış yırtıklara da “kronik anal fissür” (KAF) denir. Bu deri katlantılarına sentinel pili adı verilir. Kadın ve erkekte aynı oranlarda ve her yaş grubunda görülebilir. Genelde fissür yüzeysel olarak başlar ve hızla derinleşip altta yatan makat iç kasına ulaşabilir. Bu durumda hastalık kronik hale gelir.Makat çatlağı kendiliğinden geçebilir. Hastalığın ilk ortaya çıktığı dönemde hasta kabızlığını giderebilirse makat çatlağı kendi kendine düzelebilir. Ancak kronik, derin makat çatlaklarında bu olasılık çok düşüktür.
Tipik olarak üç temel belirtisi vardır;
ağrı ve kanama kaşıntı-akıntıdır. Kanama genellikle kırmızı parlak kan şeklindedir ve dışkılama sonrasında ortaya çıkar. Tuvalet kağıdına kan bulaşması şeklinde de olabilir veya ender olarak dışkı üzerinde çizgi şeklindedir. Dışkı ile karışık değildir. Ağrı çok şiddetlidir. hastalar ağrıyı yanma yırtılma ya da cam kırıklarını dışkılıyormuş gibi de tanımlayabilirler. Ağrı korkusuyla dışkılamaktan kaçınan hastalar olabilir. Bunlarda dışkı daha sert hale gelir ve bir kısırdöngü oluşur. Ağrı dışkılamadan sonra birkaç saat ya da daha uzun sürebilir.
Anal Fissür Nedenleri
Çatlak oluşumuna yol açan birçok etken mevcuttur. Bunlardan biri dışkının çok sert yapılı olması ve uzun süre kabızlığa bağlı çapının geniş olmasıdır. Tuvalet ihtiyacı hissedilmesine rağmen bu ihtiyacı ertelemek, dışkının kalın bağırsak içerisinde daha uzun süre kalmasına ve sertleşmesine neden olur. Ayrıca yetersiz sıvı tüketimi ve lifli ürünlere günlük beslenme planı içerisinde yeterli miktarda yer verilmemesi de dışkının sert yapılı olmasına neden olan faktörlerdendir. Bu gibi nedenlere bağlı olarak olması gerekenden çok daha sert bir yapıya sahip olan dışkı, hassas yapıdaki makat derisi ve mukozanın çatlamasına neden olur. Diğer etkenler aşağıda olduğu gibi sıralanabilir:
- Kabızlık ve sert dışkılama
- Fazla ıkınma
- Bazı hastalıklar (Crohn hastalığı ve ülseratif kolit)
- Anal ilişki ve yabancı cisim kullanılması sonucu makat kaslarının zorlanması
- Şiddetli ishal
- Makat bölgesinde travma (lavman, rektal termometre, vb.)
- Gebelik ve doğum
- Genetik faktörler
Akut Anal Fissür Tedavi
Kronik Anal Fissür Tedavisi: İki yöntem tercih edilir. Burada da diyet önemlidir.
Bu yöntemler;
1.Botulinum Toksini Enjeksiyonu:
Anal sfinktere botilinum toksini enjeksiyonu ile kimyasal sfinkterotomi yapılabilir. Botilinum toksini (botoks toksini) kas gücünü azaltmak için kullanılmaktadır. Bu yöntem ilk kez 1988’de kullanılmıştır. 1992’den beri de standart bir yöntem olarak kullanılmaktadır. Fissürlerde ağrısız bir tedavi şekli oluşu ve hastanın hastaneye yatmasını gerektirmemesi nedeniyle tercih edilmektedir.
2.Cerrahi Tedavi:
Kronik anal fissürlerin tedavisi anal kanal dinlenim basıncının düşürülmesi ile sağlanır. Cerrahi tedavinin amacı da tıbbi tedavide olduğu gibi anal kanal dinlenme basıncını azaltmaktır. Bunun için internal sfinkterotomi yapılır. Lateral internal sfinkterotomi,açık veya kapalı teknikle uygulanabilir.